الشيخ علي المشكيني
103
تفسير روان (فارسى)
به دستور خدا نگه مىدارند . يعنى جسم او را از گزند و آسيبهاى دنيا و روح او را از شُرور و مضرّات شيطانى حفظ مىكنند . و ظاهراً اين فرشتهها غير از فرشتههاى رقيب و عتيد ند كه حافظان و نويسندگان اعمالاند . [ نقش ملتها در سرنوشت خودشان ] إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ اين آيه اشاره به يك حكم كلى و قانون عام است كه سنت الهى در طول تاريخ بشرى بر اجراى آن است ، و آن اين است كه ميان حالات روحى و نفسى ملت از عقايد و اخلاق و آداب و ميان نعمتها و رحمتها يا مصايب و بلايا در محيط زندگى او روابط قطعى و تلازم به نحو عليت و معلوليت است ، به گونهاى كه بقا و زوال حالات نفسانى ، تأثير در بقا و زوال عوارض و حوادث خارجى دارد . معناى آيه : حقيقت اين است كه خداوند آنچه را كه گروهى واجد آن اند تغيير نمىدهد تا آن كه آنها آنچه را كه در نفوس خودشان است تغيير دهند . مثلًا وضع زندگى گروهى را كه در سايهء ايمان و عمل صالح در صحت و امنيتاند و اموال و ارحام و رفاه زندگى دارند ، از آنها سلب نمىكند مگر آن كه نفسيات خود را رها كنند و از عقايد و اعمال نيك دست بردارند . آنجاست كه خدا نيز وضع موجود را تغيير مىدهد . و يا آن كه امتى كه به واسطهء طغيان و عصيانشان در وضع سخت زندگى و فقر و مرض و ناامنى قرار دارند ، وضع حالشان را تغيير نمىدهد مگر آن كه نفسيات خود را بزدايند و حالات و آداب خود را اصلاح نمايند . و البته اين حكم نيز همانند ساير كليات و عمومات ، طبق علل و اسباب ، موارد استثنا هم دارد . وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوءاً فَلَا مَرَدَّ لَهُ وَمَا لَهُم مِن دُونِهِ مِن وَالٍ يعنى : و چون خداوند به ملت و گروهى ارادهء بدى و عذاب كند - به ارادهء حتمى در مواردى كه مقتضاى عقايد و اعمالشان باشد - هرگز آن را برگشت نيست . يعنى هيچ قدرتى توان ردّ آن را ندارد . و آن قوم را نيز غير از خدا ياور و سرپرستى نخواهد بود .